شنبه 16 مهر 1393
ارتباط با ما : 7-32291620-051
Farhangi@aqr.ir
 

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم: هر کس بمیرد در حالی‌که امام زمانش را نشناخته باشد، به مرگ جاهلیت مرده است. وسائل‌الشیعه/ج16/ص246

مسأله شناسی در فرایند مدیریت فرهنگی

مهدی دانش

الگوهایی برای شناخت بهتر (قسمت اول)

به گفته دکتر اشتریان در کتاب « مقدمه ای بر روش سیاستگذاری فرهنگی» یکی از مهم ترین ابزارهایی که زمینه ساز سیاست گذاری معطوف به مسئله قرار می گیرد، نیازسنجی فرهنگی است . نیازسنجی بر مبنای واقعیات موجود، دردها و آلام عینی، ضرورت ها و حساسیت ها انجام می شود .این امر، سیاست گذار را از ذهنی گرایی و فاصله گرفتن از واقعیات می رهاند. نیازسنجی، اقسام و تکنیک های مختلفی دارد. شرح مختصری که در ذیل می آید ما را در شناخت هرچه بیشتر نیازسنجی یاری می دهد. 
الگوهایی برای شناخت بهتر (قسمت اول)

سیاست فرهنگی یک اقدام هدفمند از سوی مدیریت فرهنگی در حوزه‌های مختلف مربوط به جامعه هدف است و بر پایه کشف و اولویت‌‌بندی نیازهای فرهنگی استوار است. سیاست فرهنگی برای آنکه مؤثر باشد، چاره‌ای ندارد جز اینکه موضوعات، مؤلفه‌‌ها، محتواها، سازوکارها، معیارها و فعالیت‌های فرهنگی را در قالب نیازهای جامعه هدف در برنامه‌ریزی فرهنگی مدنظر قرار داده و بهسازی نماید. از اینجاست که تحقیقاتی از نوع نیازسنجی فرهنگی اجتماعی اهمیت می‌یابد. بنابراین برای هدایت برنامه‌ها و اقدام‌های فرهنگی، نیاز به شناختی اساسی از نیازها و اولویت‌های فرهنگی- اجتماعی است و برای دست‌یابی به این مهم، بهترین قالب، طرحی پژوهشی از نوع نیازسنجی است.
 منظور از نیازسنجی فرآیندی است نظام‌دار برای تعیین اهداف، شناسایی فاصله بین وضع موجود و هدف‌ها و در نهایت تعیین اولویت‌ها برای عمل. نیازسنجی به یک فرآیند یا جریان اشاره دارد که نتیجه آن عبارت است از مجموعه‌ای از نیازها که بر اساس اولویت تنظیم‌شده‌اند و باید برای کاهش یا برطرف کردن آن‌ها اقدامات اساسی صورت پذیرد. فایده نیازسنجی این است که حدس، گمان، تعبیر و تفسیر را از اطلاعات موجود درباره‌ی نیازها دور می‌کند و تغییراتی را که در الگوی زندگی و رفتار مردم پدید می‌آید؛ شفاف می‌سازد.
به گفته دکتر اشتریان در کتاب « مقدمه ای بر روش سیاستگذاری فرهنگی» یکی از مهم ترین ابزارهایی که زمینه ساز سیاست گذاری معطوف به مسئله قرار می گیرد، نیازسنجی فرهنگی است . نیازسنجی بر مبنای واقعیات موجود، دردها و آلام عینی، ضرورت ها و حساسیت ها انجام می شود .این امر، سیاست گذار را از ذهنی گرایی و فاصله گرفتن از واقعیات می رهاند. نیازسنجی، اقسام و تکنیک های مختلفی دارد. شرح مختصری که در ذیل می آید ما را در شناخت هرچه بیشتر نیازسنجی یاری می دهد.

الگوهای نیازسنجی
امروزه تعداد زیادی الگوهای نیازسنجی وجود دارد که مورد استفاده برنامه‌ریزان قرار می‌گیرد لیکن علیرغم تنوع الگوهای یاد شده، هیچ کدام بر دیگری ارجحیت ندارد و مناسب بودن آن‌ها بستگی به پروژه‌های مورد مطالعه دارد. الگوهای نیازسنجی به منظور راهنمایی فرآیند جمع آوری و تحلیل اطلاعات در جهت تسهیل تصمیمات برنامه‌ریزی تدوین شده‌اند. انتخاب هر یک از الگوها برای پروژه‌های نیازسنجی به ملاک‌هایی از جمله: نوع برنامه، میزان مشارکت، منابع تعیین نیاز، ساختار سیستم و میزان اعتبار داده‌های حاصل از الگوها و بررسی اسناد و مدارک موجود بستگی دارد. با این حال می‌توان با یک بینش سیستماتیک بر اساس مفهوم نیاز، این الگوها و تکنیک‌های متنوع را در چهار طبقه کلی تقسیم‌بندی نمود.

الگوهای هدف محور:
اگر نیاز، به مفهوم فاصله بین وضع موجود و وضع مطلوب در نظر گرفته شود، الگوهایی که بر اساس این مفهوم از نیاز طراحی می‌شوند، الگوهای هدف محور می‌باشد که برای شناسایی نیازها در این الگو چهار اقدام مهم زیر انجام می شود: 1- تعیین اهداف سازمان یا برنامه، 2- شناسایی وضع موجود، 3- مقایسه این دو 4- تعیین اولویت‌ها برای عمل.

الگوهای توافق محور:
اگر نیاز را به مفهوم خواست یا ترجیح در نظر بگیریم، الگوهایی که بر اساس این مفهوم از نیاز طراحی می‌شوند، الگوهای توافق‌محور هستند. بر اساس این الگو برای شناسایی نیازها دو اقدام مهم زیر انجام می شود: 1- جمع‌آوری نظرات و ایده‌های گوناگون افراد مختلف در ارتباط با مسئله یا نیاز خاص 2- ایجاد توافق بین نظرات و ایده‌های گوناگون افراد مختلف در ارتباط با مسئله یا نیاز خاص. اجرای الگوی توافق محور برای شناسایی نیازها توسط تکنیک های خاصی انجام می گیرد. مهم‌ترین آنها که در این طبقه جای می‌گیرند عبارتند از: تکنیک دلفی، تکنیک فیش بول، تکنیک تِل استار و مدل سه بُعدی.

الگو‌‌های مسئله محور:
اگر نیاز، به مفهوم عیب یا نقصان در نظر گرفته شود، الگوهایی که بر اساس این مفهوم از نیاز طراحی می‌شوند، الگوهای مسأله محور می‌باشند. بر این اساس برای شناسایی نیازها، دو اقدام مهم زیر باید انجام شود: 1- شناخت مسائل و مشکلات و معایب موجود در عملکرد افراد یا سازمان و 2- پیشنهاد اقدامات اصلاحی برای رفع معایب موجود. این الگوها در صدد مشخص کردن نقاط ضعف و مسائل و مشکلات سازمان یا کاستی‌های موجود در عملکرد افراد هستند تا براساس شناسایی این مسائل و معضلات و ارائه پیشنهاد اقدامات اصلاحی، راندمان و بازده کلی سازمان و افراد را افزایش دهند‌. مهم‌ترین تکنیک‌هایی که در این طبقه جای می‌گیرند عبارتند از: تکنیک هرم یا درخت خطا، تکنیک رویداد مهم یا بحرانی، تکنیک آزمون وظایف کلیدی و تکنیک تجزیه و تحلیل شغل.

الگوهای ترکیبی:
اگر نیاز، به مفهوم یک برداشت ترکیبی (فاصله بین وضع موجود و مطلوب، ترجیحات و علایق افراد، عوامل مؤثر بر بروز عملکرد منفی) باشد، الگوهایی که بر اساس این مفهوم از نیاز طراحی می‌شود، الگوهای ترکیبی هستند که بر این اساس ترکیبی از اقدامات قبلی که در الگوهای فوق بیان شد استفاده می شود، یعنی باید اقدامات زیر در شناسایی نیازها صورت پذیرد: 1- مشخص کردن فاصله بین وضع موجود و مطلوب، 2- تعیین نقاط ضعف و 3- بررسی نظرات و نگرش‌ها.


--------------------------------------------------------------------------
جهت دسترسی به سایر مطالب تخصصی با موضوع مسأله شناسی می توانید از آرشیو مربوطه در سایت دبیرخانه شورای عالی فرهنگی آستان قدس رضوی به آدرس ذیل استفاده نمایید ↓
http://farhangi.aqr.ir/Portal/home/?news/409263/697106/

 
 
دبیرخانه شورای عالی فرهنگیبسته های تخصصی فرهنگنشریه همگاممسأله شناسی 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
عبارات کلیدی:
امتیاز دهید
بیشتر بخوانید
بررسی برخی از مسائل «توزیع» در صنایع فرهنگی (2)
  • 1395/3/30 يكشنبه وحدت عماد بررسی برخی از مسائل «توزیع» در صنایع فرهنگی (2)
    دورانی که در آن زندگی می‌کنیم، زمانه شکوه و جلال ابزارهای ارتباطی و شکست جمود قالب‌های سنتی است. در افق چنین تحول شگرفی، محدودیت‌های فیزیکی برای ارسال یک نسخه کتاب کاغذی جهت تبلیغ یک مضمون دینی به دورترین نقطه از جهان، دیگر یک سؤال و ابهام چالش‌برانگیز نیست؛ چرا که با داشتن کوچک‌ترین شناسه مجازی از مخاطب (چه از خود او، چه از گروه‌هایی که عضو آنهاست، چه از پایگاه‌ها و شبکه‌های اجتماعی که به آنها سر می‌زند و چه و چه ...)، می‌توان نسخه مجازی کتاب مورد نظر را با امکاناتی بسیار بیشتر از آنچه در دنیای کاغذ و جوهر امکان‌پذیر است، به دستش رساند و فراتر از آن، تعاملی دوسویه را میان مبدأ ارسال پیام (فرستنده) و مخطبان کنش‌گرای امروز (گیرنده) برقرار کرد... و این خود آغاز نسل تازه‌ای از مبانی نظری و عملی در فرآیند تولید و توزیع پیام‌ها و محصولات فرهنگی است.
بررسی برخی از مسائل «توزیع» در صنایع فرهنگی (1)
  • 1395/3/23 يكشنبه وحدت عماد بررسی برخی از مسائل «توزیع» در صنایع فرهنگی (1)
    «توزیع»، کلید واژه سهل و ممتنعی است که (برخی از) اهالی مشاغل فرهنگی، آن را با افسوس فراوان جزء امور بدیهی قلمداد می‌کنند؛ چرا که معتقدند در چرخه ارتباط با مخاطب، «محتوا» حرف اول و آخر را می‌زند و در قیاس با آن، مرتبه اهمیت توزیع بسیار نازل‌تر است. صاحبان چنین دیدگاهی به‌طور نانوشته و غیررسمی، خود را متولی مستقیم توزیع محصولاتشان نمی‌دانند یا برای این بخش از فرایند، ایده و طرح و نظری ندارند. از نگاه آنها باید به اهالی فرهنگ حق داد که در پایان یک فرایند تولید سخت و با وسواس که در اوج فشارهای مالی و اجرایی؛ از ایده تا اجرا و چاپ و صحافی آن را همراهی می‌کنند، اصولاً حوصله، انرژی و ذوقی برای توزیع «محصول» برایشان باقی نماند. هرچند حقیقت این است که اگر آن حس و انگیزه و غیره باقی بماند، باز پای تخصص در این وادی جدید لنگ می‌زند. «محصول فرهنگی» غریبی که با هزار امید و آرزو و سیاست و هدف و چشم‌انداز به زیور طبع آراسته شده است، هیچ‌گاه به دست مخاطب هدفش نمی‌رسد.
تحلیلی بر قدرت های حاکم بر فضای مجازی (3)
  • 1395/3/16 يكشنبه مصطفی غفاری تحلیلی بر قدرت های حاکم بر فضای مجازی (3)
    پیش از انقلاب اسلامی، رسیدن به ایستگاه‌هایی از مسیر عزت که اکنون در آن هستیم و حتا به آن عادت کرده‌ایم، روزی دور از دسترس می‌نمود؛ آیا آن روز که بر سر امنیت مرزهای خود با دشمن بعثی می‌جنگیدیم، گمان‌مان بود که روزی تأمین امنیت عراق بدون حضور مقتدرانه ما ممکن نباشد؟! امروز نیز هماوردی با آمریکا و برتری بر آن در میدان مجازی شاید دور از محاسبات عقلِ عرفی به نظر آید. اما عقلی که سنت‌های الهی و تجربه‌های بومی را پشتوانه محاسبات خود دارد، امکان‌پذیری افق‌های دیگر را نشان می‌دهد. به‌ویژه اگر تدابیر بلندمدت ما برای این فضا بر دوش جوانان مومن انقلابی‌ای استوار باشد که ذخیره‌ای غنی از «حسِ عزت» دارند!
چرخه نشر / گفتگو با دکتر محمد شهری (3)
  • 1395/3/16 يكشنبه محمد افروغ چرخه نشر / گفتگو با دکتر محمد شهری (3)
    برخی از راهکارها جهت برون رفت صنعت نشر از مشکلات موجود عبارتند از: نیازسنجی جامعه‌ خوانندگان، آموزش مداوم ناشران و به ویژه ناشران بی‌تجربه و تازه‌کار، برخورد جدی وزارت ارشاد با پدیده شوم کتاب‌سازی همچنین با پدیده خود ناشری یا به اصطلاح وزارت ارشاد ناشر- مؤلف و حذف الزام ناشران از اینکه در سال چند عنوان کتاب چاپ کنند. فرض کنید ناشری با خون‌دل مجوز گرفته است و وزارت ارشاد به او می‌گوید باید این تعداد کتاب در سال چاپ کنید وگرنه پروانه نشرتان تجدید نمی‌شود. به نظر من این قاعده را باید حذف کنند. اگر یک ناشری یک یا دو عنوان کتاب در سال منتشر کرد ولی کتابش ارزشمند بود باید از او استقبال شود.
تحلیلی بر قدرت های حاکم بر فضای مجازی (2)
  • 1395/3/9 يكشنبه مصطفی غفاری تحلیلی بر قدرت های حاکم بر فضای مجازی (2)
    هیچ‌یک از کشورهای غربی که در جهان سکولار ممکن است شریک یا رقیب ایالات متحده به‌شمار روند، مستقلاً نمی‌توانند در نقش جایگزین «کدخدای مجازی» ظاهر شوند؛ اگر هم در آینده‌ای دور چنین شود، تغییر در اصل رابطه کانونی ـ پیرامونی این قدرت‌های مجازی رخ نخواهد داد؛ یعنی صورت مسأله همچنان برجاست و تنها جای آمریکا با ابرقدرت سکولار دیگری عوض خواهد شد. اما در این سوی دنیا، جایی که پرچم نظام اسلامی برافراشته شده و «سبک زندگی دینی» افق تمدن‌سازی نوین به‌شمار می‌رود می‌توان آفرینش جهان مجازی دیگری را با کانون متفاوتی انتظار داشت.
تبادل نظر کاربران
.
 

گفتگو(بایگانی)

دسترسی سریع

اشتراک بسته تخصصی فرهنگی


* پست الکترونیک
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر

نشریه همگام.

طرح های فرهنگی.

.
.