شنبه 16 مهر 1393
ارتباط با ما : 7-32291620-051
Farhangi@aqr.ir
 

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم: هر کس بمیرد در حالی‌که امام زمانش را نشناخته باشد، به مرگ جاهلیت مرده است. وسائل‌الشیعه/ج16/ص246

مسأله شناسی در فرایند مدیریت فرهنگی

سید حسن مددی موسوی

مروری بر اصول تربیت مسئله محور (قسمت اول)

به نظر می‌رسد هرقدر که دنیای ما پیشرفته‌تر می‌شود و وسایل و خدمات تعلیمی و فرهنگی ما بیشتر می‌گردد، به لحاظ تعلیم و تربیت و فرهنگی به قهقرا می‌رویم. به عبارتی پیشرفت در تکنولوژی آموزش و پرروش منجر به پس‌رفت در خود آموزش و پرورش می شود. پس‌رفت ما در تعلیم و تربیت یک بحران و شاید اصلی ترین بحران ماست. بحران تعلیم و تربیت و بحران فرهنگی، در این چند دهه اخیر نه تنها رو بهبود نگذاشته، بلکه روز به روز رو به افول و نقصان دارد و شگفت این است که هرقدر انواع کلاس‌های تربیتی و آموزش سبک زندگی و مهارت تفکر و ... افزایش پیدا می‌کند، سطح دانش معرفتی جامعه افزایش نیافته و بازخوردهای افزایش این کلاس ها در جامعه کاهنده بوده است.  
مروری بر اصول تربیت مسئله محور (قسمت اول)

      رسیدن به درک جامعی از تعلیم و تربیت نیازمحور، مستلزم گفت‌وگو کردن پیرامون چند نکته است. این نکات در حکم مقدمه ای هستند که بر مبنای درک آن ها، مدل تربیت مسئله محور خودبه خود آشکار می‌گردد و باورپذیر می شود. این مقدمات عبارتند از:‌

1. اولین نکته که می تواند در حکم یک سؤال کلی برای هر مکتب تربیتی باشد، این است که تربیت می خواهد فرد را از چه وضعیتی، به چه وضعیتی برساند؟ به عبارت دیگر نقطه عزیمت تربیت چیست؟ باید گفت آنچه که حیات را به حرکت وامی‌دارد نیاز است. نیاز اصلی ترین ماده حیات است؛ حتی ارتباط عاطفی فرزند با مادر و آن چیزی که باعث می شود کودک به سمت مادر کشیده شود، نیاز است. همین مفهوم نقطه آغاز تربیت و شاید راهبر تمام فرآیندهای تربیتی است.

نیازهای آدمی انواعی دارد: برخی نیازها بین انسان و حیوان مشترک است. دسته دیگری از نیازها به حوزه احساسات و عواطف مربوط می شود، و در نهایت نیازهای فکری و شناختی انسان که وجه تمایز انسان و حیوان قلمداد می‌گردد. اما در مورد نیاز سوم باید گفت که انسان ذاتاً موجودی پرسشگر است و این ویژگی یک امر فطری است. فرزند انسان از روزهای آغازین حیات وقتی اشیا را لمس می کند و با آن‌ها ارتباط برقرار می سازد، در پی چیستی آن شی است و اینکه چه کارکرد، فایده  و کاربردی دارد. این دانستن ها نیازهای مادی و عاطفی و حسی انسان را رفع می کنند و شاید از این حیث بتوان آن را مهم ترین دسته نیازها دانست. دانستن و معرفت لازمه حیات اوست و نیاز به دانستن فطری است.

2. به نظر می‌رسد هرقدر که دنیای ما پیشرفته‌تر می‌شود و وسایل و خدمات تعلیمی و فرهنگی  ما بیشتر می‌گردد، به لحاظ تعلیم و تربیت و فرهنگی به قهقرا می‌رویم. به عبارتی پیشرفت در تکنولوژی آموزش و پرروش منجر به پس‌رفت در خود آموزش و پرورش می شود. پس‌رفت ما در تعلیم و تربیت یک بحران و شاید اصلی ترین بحران ماست. بحران تعلیم و تربیت و بحران فرهنگی، در این چند دهه اخیر نه تنها رو بهبود نگذاشته، بلکه روز به روز رو به افول و نقصان دارد و شگفت این است که هرقدر انواع کلاس‌های تربیتی و آموزش سبک زندگی و مهارت تفکر و ... افزایش پیدا می‌کند، سطح دانش معرفتی جامعه افزایش نیافته و بازخوردهای افزایش این کلاس ها در جامعه کاهنده بوده است. البته به این نکته هم باید توجه داشت که هیچ خانواده ای نه در جامعه ما و نه در هیچ جامعه دیگری وجود نداردکه با فرزند خود هیچ مشکلی نداشته باشد؛ چرا که فرایند تعلیم و تربیت ذاتاً یک فرایند مسئله محور است؛ اما این حالت طبیعی فرایند تعلیم و تربیت است. در جامعه ما یک وضعیت پاتالوژیک پدید آمده است.
ریشه این مشکلات را باید در شیوه تربیتی دانست. تربیت ذاتاً مسئله‌محور است، در حالی که ما این‌گونه به قضیه نگاه نمی کنیم. مدل تعلیم و تربیت مسئله‌محور، مدلی کاملاً طبیعی است؛ مدلی که قبل از اینکه انسان را یک انسان ببیند، او را یک موجود زنده و طبیعی می داند. خداوند در موجود طبیعی به صورت فطری راه رشد و کمال را قرارداده است. اگر به این معتقد باشیم که فرزند ما بالقوه می تواند در راه رشد و کمال گام بردارد، بسیاری از کارها و فرآیندهای زائدی که امروزه انجام می دهیم را ترک می کردیم و به این درک می رسیدیم که تنها کافی است در مراحلی از زندگی برای مدت کوتاهی دست کودک را بگیریم و کمک کنیم تا مسیر خود را بیابد. شاید بتوان گفت تعلیم و تربیت دقیقاً مانند مراحل یادگیری راه رفتن و غذا خوردن است. کودک بالقوه می‌داند به غذا نیاز دارد و به اندازه کافی نیز مایل به خوردن غذا است. کافی است چند بار د به او یاد بدهیم و کمک کنیم تا بتواند غذا را در دهانش بگذارد. هیچ کودکی نیست که اشتباهاً لقمه را در گوش یا چشمش فرو کند.

از این مثال استفاده کرده و چند نکته را بازگو می کنم: اول آنکه مسائل مختلف تربیتی نیز مانند غذا خوردن و راه رفتن، زمان خاص خودش را دارد. سیر طبیعی رشد فرزند انسان این را می طلبد که ابتدا فقط شیر مادر بخورد و بعد از مدتی مایعات دیگر و... . این یک فرآیند تدریجی و منطبق بر طبیعت آدمی است. شیوه های غلط تربیتی که ما پیش گرفته ایم به این می ماند که به نوزادی سه ماهه مرغ بخورانیم، یا به کودکی 12 ساله هنوز شیر مادر دهیم. فطرت آدمی به طور طبیعی هر زمان که ظرفیت های وجودی کودک برای رفتن به مرحله بعد به حد کافی رشد کرده باشد، سایر اقتضائات تربیتی را مهیا می کند. دوم آنکه اقدامات مربی و معلم در گام اول باید بیش از اینکه اقدامات ایجابی باشد، سلبی باشد؛ یعنی از تداخل در سیر طبیعی رشد جلوگیری کند. کودک نیازی به «راه بردن» ندارد. کافی است بگذارید دو سه قدم راه برود، چند بار زمین می خورد و بلند می شود و راه می رود.

ادامه دارد...



--------------------------------------------------------------------------
جهت دسترسی به سایر مطالب تخصصی با موضوع مسأله شناسی می توانید از آرشیو مربوطه در سایت دبیرخانه شورای عالی فرهنگی آستان قدس رضوی به آدرس ذیل استفاده نمایید ↓
http://farhangi.aqr.ir/Portal/home/?news/409263/697106/

 
 
اصول تربیت مسئله محورمسئله شناسیدبیرخانه شورای عالی فرهنگیبسته های تخصصی فرهنگنشریه همگام 
 
امتیاز دهی
 
 
علیرضا سروری
0
0
1394/9/3 08:45:22
با سلام : با توجه به این مطالب چرا تحولی اساسی در نظام آموزش و پرورش کشور صورت نمی گیرد و همان نظام سنتی غلط اجرا می شود ؟مشکل کجاست؟ چه کسانی مسئول تغببر در آموزش و پرورش ناکارآمد هستد؟

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
عبارات کلیدی:
امتیاز دهید
بیشتر بخوانید
بررسی برخی از مسائل «توزیع» در صنایع فرهنگی (2)
  • 1395/3/30 يكشنبه وحدت عماد بررسی برخی از مسائل «توزیع» در صنایع فرهنگی (2)
    دورانی که در آن زندگی می‌کنیم، زمانه شکوه و جلال ابزارهای ارتباطی و شکست جمود قالب‌های سنتی است. در افق چنین تحول شگرفی، محدودیت‌های فیزیکی برای ارسال یک نسخه کتاب کاغذی جهت تبلیغ یک مضمون دینی به دورترین نقطه از جهان، دیگر یک سؤال و ابهام چالش‌برانگیز نیست؛ چرا که با داشتن کوچک‌ترین شناسه مجازی از مخاطب (چه از خود او، چه از گروه‌هایی که عضو آنهاست، چه از پایگاه‌ها و شبکه‌های اجتماعی که به آنها سر می‌زند و چه و چه ...)، می‌توان نسخه مجازی کتاب مورد نظر را با امکاناتی بسیار بیشتر از آنچه در دنیای کاغذ و جوهر امکان‌پذیر است، به دستش رساند و فراتر از آن، تعاملی دوسویه را میان مبدأ ارسال پیام (فرستنده) و مخطبان کنش‌گرای امروز (گیرنده) برقرار کرد... و این خود آغاز نسل تازه‌ای از مبانی نظری و عملی در فرآیند تولید و توزیع پیام‌ها و محصولات فرهنگی است.
بررسی برخی از مسائل «توزیع» در صنایع فرهنگی (1)
  • 1395/3/23 يكشنبه وحدت عماد بررسی برخی از مسائل «توزیع» در صنایع فرهنگی (1)
    «توزیع»، کلید واژه سهل و ممتنعی است که (برخی از) اهالی مشاغل فرهنگی، آن را با افسوس فراوان جزء امور بدیهی قلمداد می‌کنند؛ چرا که معتقدند در چرخه ارتباط با مخاطب، «محتوا» حرف اول و آخر را می‌زند و در قیاس با آن، مرتبه اهمیت توزیع بسیار نازل‌تر است. صاحبان چنین دیدگاهی به‌طور نانوشته و غیررسمی، خود را متولی مستقیم توزیع محصولاتشان نمی‌دانند یا برای این بخش از فرایند، ایده و طرح و نظری ندارند. از نگاه آنها باید به اهالی فرهنگ حق داد که در پایان یک فرایند تولید سخت و با وسواس که در اوج فشارهای مالی و اجرایی؛ از ایده تا اجرا و چاپ و صحافی آن را همراهی می‌کنند، اصولاً حوصله، انرژی و ذوقی برای توزیع «محصول» برایشان باقی نماند. هرچند حقیقت این است که اگر آن حس و انگیزه و غیره باقی بماند، باز پای تخصص در این وادی جدید لنگ می‌زند. «محصول فرهنگی» غریبی که با هزار امید و آرزو و سیاست و هدف و چشم‌انداز به زیور طبع آراسته شده است، هیچ‌گاه به دست مخاطب هدفش نمی‌رسد.
تحلیلی بر قدرت های حاکم بر فضای مجازی (3)
  • 1395/3/16 يكشنبه مصطفی غفاری تحلیلی بر قدرت های حاکم بر فضای مجازی (3)
    پیش از انقلاب اسلامی، رسیدن به ایستگاه‌هایی از مسیر عزت که اکنون در آن هستیم و حتا به آن عادت کرده‌ایم، روزی دور از دسترس می‌نمود؛ آیا آن روز که بر سر امنیت مرزهای خود با دشمن بعثی می‌جنگیدیم، گمان‌مان بود که روزی تأمین امنیت عراق بدون حضور مقتدرانه ما ممکن نباشد؟! امروز نیز هماوردی با آمریکا و برتری بر آن در میدان مجازی شاید دور از محاسبات عقلِ عرفی به نظر آید. اما عقلی که سنت‌های الهی و تجربه‌های بومی را پشتوانه محاسبات خود دارد، امکان‌پذیری افق‌های دیگر را نشان می‌دهد. به‌ویژه اگر تدابیر بلندمدت ما برای این فضا بر دوش جوانان مومن انقلابی‌ای استوار باشد که ذخیره‌ای غنی از «حسِ عزت» دارند!
چرخه نشر / گفتگو با دکتر محمد شهری (3)
  • 1395/3/16 يكشنبه محمد افروغ چرخه نشر / گفتگو با دکتر محمد شهری (3)
    برخی از راهکارها جهت برون رفت صنعت نشر از مشکلات موجود عبارتند از: نیازسنجی جامعه‌ خوانندگان، آموزش مداوم ناشران و به ویژه ناشران بی‌تجربه و تازه‌کار، برخورد جدی وزارت ارشاد با پدیده شوم کتاب‌سازی همچنین با پدیده خود ناشری یا به اصطلاح وزارت ارشاد ناشر- مؤلف و حذف الزام ناشران از اینکه در سال چند عنوان کتاب چاپ کنند. فرض کنید ناشری با خون‌دل مجوز گرفته است و وزارت ارشاد به او می‌گوید باید این تعداد کتاب در سال چاپ کنید وگرنه پروانه نشرتان تجدید نمی‌شود. به نظر من این قاعده را باید حذف کنند. اگر یک ناشری یک یا دو عنوان کتاب در سال منتشر کرد ولی کتابش ارزشمند بود باید از او استقبال شود.
تحلیلی بر قدرت های حاکم بر فضای مجازی (2)
  • 1395/3/9 يكشنبه مصطفی غفاری تحلیلی بر قدرت های حاکم بر فضای مجازی (2)
    هیچ‌یک از کشورهای غربی که در جهان سکولار ممکن است شریک یا رقیب ایالات متحده به‌شمار روند، مستقلاً نمی‌توانند در نقش جایگزین «کدخدای مجازی» ظاهر شوند؛ اگر هم در آینده‌ای دور چنین شود، تغییر در اصل رابطه کانونی ـ پیرامونی این قدرت‌های مجازی رخ نخواهد داد؛ یعنی صورت مسأله همچنان برجاست و تنها جای آمریکا با ابرقدرت سکولار دیگری عوض خواهد شد. اما در این سوی دنیا، جایی که پرچم نظام اسلامی برافراشته شده و «سبک زندگی دینی» افق تمدن‌سازی نوین به‌شمار می‌رود می‌توان آفرینش جهان مجازی دیگری را با کانون متفاوتی انتظار داشت.
تبادل نظر کاربران
.
 

گفتگو(بایگانی)

دسترسی سریع

اشتراک بسته تخصصی فرهنگی


* پست الکترونیک
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر

نشریه همگام.

طرح های فرهنگی.

.
.