شنبه 16 مهر 1393
ارتباط با ما : 7-32291620-051
Farhangi@aqr.ir
 

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم: هر کس بمیرد در حالی‌که امام زمانش را نشناخته باشد، به مرگ جاهلیت مرده است. وسائل‌الشیعه/ج16/ص246

مسأله شناسی در فرایند مدیریت فرهنگی

دکتر بابک نگاهداری

مرور آسیب های مسئله شناسی در سازمان های فرهنگی (1)

تجربه گسترده فعالیت فرهنگی در سطح کلان کشور، بهانه مراجعه ما به دکتر بابک نگاهداری، رئیس مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران بود. وی که تجربه مدیریتی ارزنده ای در سمت مدیر مسئول فصلنامه تخصصی مهندسی فرهنگی و دبیر نقشه جامع علمی کشور را نیز در سابقه حرفه ای خود دارد، علی رغم مشغله های زیاد، با حوصله به سوالات ما پیرامون مسئله شناسی فرهنگی، آسیب ها و سازوکارهای اجرای آن در سازمان های فرهنگی پاسخ داد. 
مرور آسیب های مسئله شناسی در سازمان های فرهنگی  (1)

گستره مفهومی مسئله فرهنگی در نظر شما چیست؟

درباره فرهنگ تعریف‌های متنوع و متعددی وجود دارد. اما اگر بخواهیم تعریف جامعی را بنویسیم باید اذعان کرد که به تمام دستاوردهای بشری، فرهنگ می‌گویند؛ اعم از دستاوردهای مادی که فرهنگ مادی نامیده می‌شود و یا دستاوردهای غیر‌مادی که فرهنگ معنوی نامیده می‌شود. با توجه به تعریف فرهنگ، مسئله فرهنگی عبارت است از مجموعه مشکلات و چالش‌هایی که بخش فرهنگ اعم از مادی و معنوی، با آن روبرو است. در دنیای امروز به واسطه توسعه رسانه ها، گسترش مصرف، توسعه ارتباطات شبکه‌ای و فرآیندهای گوناگون جهانی‌شدن، کارکرد و جایگاه فرهنگ و سیستم‌های فرهنگی روز به روز گسترش می‌یابد. ما امروزه از اقتصاد فرهنگ، صنایع فرهنگی، و تعداد بسیار زیادی «امر فرهنگی» سخن می گوییم. در چنین شرایطی مفهوم فرهنگ گسترده‌تر می شود و به دنبال آن دایره مسئله فرهنگی نیز گسترش خواهد یافت. اگر واقع‌بینانه به جهان امروز نگاه کنیم باید به جای مسئله اجتماعی از مسئله فرهنگی سخن بگوییم. به عبارت دقیق‌تر اینکه ما چه موسیقی‌ گوش می‌دهیم؛ چه فیلمی‌ تماشا می‌کنیم؛ بر روی لباس‌هایمان چه بِرند یا مارکی نصب شده است؛ افق انتظارات یا آرزومندی ما چگونه است؛ به مراتب بیش از میزان درآمدمان و بیش از عوامل زیست‌محیطی در شکل‌گیری عواطف و احساسات، عقاید و باورها و نهایتاً رفتارهای ما تأثیرگذارند.

 

آیا مسئله فرهنگی شاخص‌های خاصی دارد و می توان آن را بر اساس عناصر ویژه ای شناسایی کرد؟

اجازه بدهید در زمینه شاخص های مسئله فرهنگی توضیح بیشتری بدهم. سابقه تدوین شاخص های فرهنگی، برخلاف شاخص های اقتصادی و اجتماعی، بسیارکم و هنوز در مراحل ابتدایی است. در سطح جهانی اولین ‌بار یونسکو به طور منسجم با تهیه گزارش جهانی فرهنگ، به ارائه شاخص های فرهنگی کشورهای جهان همراه با داده های مربوط به آن پرداخت که هنوز بحث زیادی درباره ماهیت، حدود و ابعاد این شاخص ها مطرح است. به همین دلیل، شاخص های فرهنگی در اکثر کشورها بسیار محدود و داده های مربوط به آن ها بسیار ناقص است. اندیشمندان علوم اجتماعی معتقداند مسئله دارای سه شاخص است که به طور خلاصه عبارت اند از اینکه اولاً نظام سیاسی با آن درگیر باشد، ثانیاً منحصر به فرد باشد، ثالثاً عمومیت داشته باشد.

نکته دیگری که باید در ارتباط با شاخص های مسئله فرهنگی در نظر داشت این است که به دلیل ارتباط گسترده فرهنگ با سایر بخش های جامعه، شاخص های مسئله فرهنگی از تنوع زیادی برخوردار است. به همین خاطر برای سنجش فعالیت فرهنگی باید شاخص های مختلفی را درنظر گرفت. طبیعتاً هر کدام از بخش های فرهنگی می توانند شاخص های ویژه ای برای مسائل حوزه ی خود داشته باشند. مثلاً در مقایسه های جهانی مرسوم است که برای فرهنگ، شاخص هایی مانند شاخص توسعه انسانی، شاخص های آزادی فرهنگی، امنیت شخصی، نبود تبعیض، آزادی بیان و اندیشه و امثال آن را در نظر می گیرند و نمرات پایین روی این شاخص-ها را نشانه ای دال بر وجود مسائل فرهنگی در نظر می گیرند. در مجموع باید گفت امکان دسترسی به شاخص هایی برای تشخیص مسائل فرهنگی وجود دارد. هر چند برای ساخت این شاخص ها باید تمام اقتضائات خاص هر جامعه و فرهنگ را در نظر گرفت و این امر، تعیین شاخص هایی برای مسائل فرهنگی را دشوار می کند.



--------------------------------------------------------------------------
جهت دسترسی به سایر مطالب تخصصی با موضوع مسأله شناسی می توانید از آرشیو مربوطه در سایت دبیرخانه شورای عالی فرهنگی آستان قدس رضوی به آدرس ذیل استفاده نمایید ↓
http://farhangi.aqr.ir/Portal/home/?news/409263/697106/

 
 
مسأله شناسیبسته های تخصصی فرهنگنشریه همگاممسئله های فرهنگیدبیرخانه شورای عالی فرهنگی 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
عبارات کلیدی:
امتیاز دهید
بیشتر بخوانید
بررسی برخی از مسائل «توزیع» در صنایع فرهنگی (2)
  • 1395/3/30 يكشنبه وحدت عماد بررسی برخی از مسائل «توزیع» در صنایع فرهنگی (2)
    دورانی که در آن زندگی می‌کنیم، زمانه شکوه و جلال ابزارهای ارتباطی و شکست جمود قالب‌های سنتی است. در افق چنین تحول شگرفی، محدودیت‌های فیزیکی برای ارسال یک نسخه کتاب کاغذی جهت تبلیغ یک مضمون دینی به دورترین نقطه از جهان، دیگر یک سؤال و ابهام چالش‌برانگیز نیست؛ چرا که با داشتن کوچک‌ترین شناسه مجازی از مخاطب (چه از خود او، چه از گروه‌هایی که عضو آنهاست، چه از پایگاه‌ها و شبکه‌های اجتماعی که به آنها سر می‌زند و چه و چه ...)، می‌توان نسخه مجازی کتاب مورد نظر را با امکاناتی بسیار بیشتر از آنچه در دنیای کاغذ و جوهر امکان‌پذیر است، به دستش رساند و فراتر از آن، تعاملی دوسویه را میان مبدأ ارسال پیام (فرستنده) و مخطبان کنش‌گرای امروز (گیرنده) برقرار کرد... و این خود آغاز نسل تازه‌ای از مبانی نظری و عملی در فرآیند تولید و توزیع پیام‌ها و محصولات فرهنگی است.
بررسی برخی از مسائل «توزیع» در صنایع فرهنگی (1)
  • 1395/3/23 يكشنبه وحدت عماد بررسی برخی از مسائل «توزیع» در صنایع فرهنگی (1)
    «توزیع»، کلید واژه سهل و ممتنعی است که (برخی از) اهالی مشاغل فرهنگی، آن را با افسوس فراوان جزء امور بدیهی قلمداد می‌کنند؛ چرا که معتقدند در چرخه ارتباط با مخاطب، «محتوا» حرف اول و آخر را می‌زند و در قیاس با آن، مرتبه اهمیت توزیع بسیار نازل‌تر است. صاحبان چنین دیدگاهی به‌طور نانوشته و غیررسمی، خود را متولی مستقیم توزیع محصولاتشان نمی‌دانند یا برای این بخش از فرایند، ایده و طرح و نظری ندارند. از نگاه آنها باید به اهالی فرهنگ حق داد که در پایان یک فرایند تولید سخت و با وسواس که در اوج فشارهای مالی و اجرایی؛ از ایده تا اجرا و چاپ و صحافی آن را همراهی می‌کنند، اصولاً حوصله، انرژی و ذوقی برای توزیع «محصول» برایشان باقی نماند. هرچند حقیقت این است که اگر آن حس و انگیزه و غیره باقی بماند، باز پای تخصص در این وادی جدید لنگ می‌زند. «محصول فرهنگی» غریبی که با هزار امید و آرزو و سیاست و هدف و چشم‌انداز به زیور طبع آراسته شده است، هیچ‌گاه به دست مخاطب هدفش نمی‌رسد.
تحلیلی بر قدرت های حاکم بر فضای مجازی (3)
  • 1395/3/16 يكشنبه مصطفی غفاری تحلیلی بر قدرت های حاکم بر فضای مجازی (3)
    پیش از انقلاب اسلامی، رسیدن به ایستگاه‌هایی از مسیر عزت که اکنون در آن هستیم و حتا به آن عادت کرده‌ایم، روزی دور از دسترس می‌نمود؛ آیا آن روز که بر سر امنیت مرزهای خود با دشمن بعثی می‌جنگیدیم، گمان‌مان بود که روزی تأمین امنیت عراق بدون حضور مقتدرانه ما ممکن نباشد؟! امروز نیز هماوردی با آمریکا و برتری بر آن در میدان مجازی شاید دور از محاسبات عقلِ عرفی به نظر آید. اما عقلی که سنت‌های الهی و تجربه‌های بومی را پشتوانه محاسبات خود دارد، امکان‌پذیری افق‌های دیگر را نشان می‌دهد. به‌ویژه اگر تدابیر بلندمدت ما برای این فضا بر دوش جوانان مومن انقلابی‌ای استوار باشد که ذخیره‌ای غنی از «حسِ عزت» دارند!
چرخه نشر / گفتگو با دکتر محمد شهری (3)
  • 1395/3/16 يكشنبه محمد افروغ چرخه نشر / گفتگو با دکتر محمد شهری (3)
    برخی از راهکارها جهت برون رفت صنعت نشر از مشکلات موجود عبارتند از: نیازسنجی جامعه‌ خوانندگان، آموزش مداوم ناشران و به ویژه ناشران بی‌تجربه و تازه‌کار، برخورد جدی وزارت ارشاد با پدیده شوم کتاب‌سازی همچنین با پدیده خود ناشری یا به اصطلاح وزارت ارشاد ناشر- مؤلف و حذف الزام ناشران از اینکه در سال چند عنوان کتاب چاپ کنند. فرض کنید ناشری با خون‌دل مجوز گرفته است و وزارت ارشاد به او می‌گوید باید این تعداد کتاب در سال چاپ کنید وگرنه پروانه نشرتان تجدید نمی‌شود. به نظر من این قاعده را باید حذف کنند. اگر یک ناشری یک یا دو عنوان کتاب در سال منتشر کرد ولی کتابش ارزشمند بود باید از او استقبال شود.
تحلیلی بر قدرت های حاکم بر فضای مجازی (2)
  • 1395/3/9 يكشنبه مصطفی غفاری تحلیلی بر قدرت های حاکم بر فضای مجازی (2)
    هیچ‌یک از کشورهای غربی که در جهان سکولار ممکن است شریک یا رقیب ایالات متحده به‌شمار روند، مستقلاً نمی‌توانند در نقش جایگزین «کدخدای مجازی» ظاهر شوند؛ اگر هم در آینده‌ای دور چنین شود، تغییر در اصل رابطه کانونی ـ پیرامونی این قدرت‌های مجازی رخ نخواهد داد؛ یعنی صورت مسأله همچنان برجاست و تنها جای آمریکا با ابرقدرت سکولار دیگری عوض خواهد شد. اما در این سوی دنیا، جایی که پرچم نظام اسلامی برافراشته شده و «سبک زندگی دینی» افق تمدن‌سازی نوین به‌شمار می‌رود می‌توان آفرینش جهان مجازی دیگری را با کانون متفاوتی انتظار داشت.
تبادل نظر کاربران
.
 

گفتگو(بایگانی)

دسترسی سریع

اشتراک بسته تخصصی فرهنگی


* پست الکترونیک
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر

نشریه همگام.

طرح های فرهنگی.

.
.