شنبه 16 مهر 1393
ارتباط با ما : 7-32291620-051
Farhangi@aqr.ir
 

امام رضا علیه‌السلام: روز مباهله مزیتی است که هیچ کس در آن بر اهل بیت علیهم‌السلام پیشی نگرفته است. عیون اخبارالرضا

گل‌گشتی در دو تالار نوبنیاد موزه‌ای کتابخانه و موزه ملی ملک

از «هزار داستان» تا «تمبرهای تاریخی»

شور و شوقی عجیب فضای طبقه دوم ساختمان کتابخانه و موزه ملی ملک را پر کرده است. دو تالار نمایشگاهی جدید میهمان دائمی این موقوفه فرهنگی آستان قدس رضوی در تهران شده‌اند. 
از «هزار داستان» تا «تمبرهای تاریخی»

تالارهایی که بیانگر فرهنگ و تمدن ایران زمین هستند و مخاطبان خود را به دنیای داستان‌های ناب ایرانی می‌برند و با تمبرهای منحصربه‌فرد تاریخی آشنا می‌کنند.
تالار «هزار داستان» به عنوان نخستین تالار موزه‌ای کشور با موضوع «داستان‌سرایی در تاریخ ایران»، روایت‌گر قصه‌هایی است که از لابه‌لای صفحات نسخه‌های قدیمی کتابخانه ملی ملک بیرون آمدند و مجهزترین و پیشرفته‌ترین سالن موزه‌ای «تمبر» ایران، نشان‌دهنده مجموعه‌ای از تمبرهای کم‌نظیر داخلی و خارجی است.
تالاری که با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین بازدیدکنندگانش را به گذشته‌های دور می‌برد.
این دو تالار کم‌نظیر موزه‌ای هم‌زمان با برگزاری آیین وقف‌نامه‌ای میلاد امام رضا علیه‌السلام در مرداد ماه 1396 در کتابخانه و موزه ملی ملک افتتاح شد و بار دیگر روح بلند حاج حسین آقا ملک؛ واقف و بنیان‌گذار این مجموعه فرهنگی را سرفراز و خشنود کرد. هم‌زمان با هشتادمین سال وقف کتابخانه و موزه ملی ملک، سفری می‌کنیم به این دو تالار موزه‌ای و با روند طراحی و آثار نفیس آن‌ها بیشتر آشنا می‌شویم.

فصلی نو در تاریخ موزه‌های کشور
فعالیت‌های کتابخانه و موزه ملی ملک از سال 1388؛ درست زمانی که عنوان مؤسسه به آن افزوده شد، در مسیر جدیدی قرار گرفت. با بازنگری در سطح استاندارد فضاها و خدمات آن، سناریوی محتوایی جدیدی برای مؤسسه کتابخانه و موزه ملی ملک نوشته شد. در فاز اول و دوم این برنامه، مخازن این مجموعه استاندارد و به طبقه منهای یک منتقل شد. همچنین تالارهای جدید کتابخانه‌ای مانند تالار محققان، در سه طبقه مجزای چهار، پنج و شش مؤسسه افتتاح شد. با انجام این تغییرات، فضای طبقه دوم ساختمان مؤسسه خالی شد که در حال حاضر دو تالار «تمبر» و «هزار داستان» در آن راه‌اندازی شده است.
رضا دبیری‌نژاد؛ معاون فرهنگی کتابخانه و موزه ملی ملک در این باره می‌گوید: «در ادامه برنامه توسعه خدمات مؤسسه کتابخانه و موزه ملی ملک توجه خاصی به تالارهای موزه‌ای شد تا با توجه به ظرفیت مؤسسه و وجود گنجینه‌ای از آثار مختلف هنری و تاریخی در آن، امکان نمایش آثار بیشتر و جدیدتری در بخش نمایشگاهی با بهره‌مندی از استانداردهای حفاظتی فراهم شود. در این مسیر با استفاده از تجربیات نمایشگاهی، مطالعات مختلف و تخصص‌های نیروهای توانمند داخلی، اقدامات طراحی این دو تالار جدید از دو سال قبل آغاز شد».
دو تالار تمبر و هزارداستان، با بهره‌گیری از سناریوی محتوایی، ویترین‌های حرفه‌ای، فناوری‌های نوین اطلاع‌رسانی، ابزارهای جذاب چندرسانه‌ای، در محیطی چشم‌نواز راه‌اندازی شده است. از آنجایی که در ساخت و تجهیز این دو تالار از توان و تکنیک متخصصان داخلی در چهارچوب استانداردهای جهانی طراحی نور و ویترین استفاده شده است، آن را می‌توان فصلی جدید در تاریخ موزه‌های کشور دانست.

توجه به میراثی غیرملموس
در قالب این دو تالار تلاش شده، مجموعه‌ای از آثار نادیده گنجینه سه هزار ساله کتابخانه و موزه ملی ملک در معرض دید دوستداران فرهنگ و هنر ایرانی اسلامی قرار گیرد. دبیری‌نژاد بیان می‌کند: «از آنجایی که می‌خواستیم بین کتابخانه و موزه تعامل ایجاد کنیم، سراغ گنجینه نسخه‌های خطی کتابخانه ملی ملک رفتیم. کتابخانه‌ای که یکی از شش گنجینه بزرگ کشور در حوزه نسخه‌های خطی محسوب می‌‌شود. بسیاری از این نسخه‌ها مربوط به حوزه ادبیات است و از آن‌ها می‌توان به عنوان میراث داستانی کشور نام برد. آثاری که بیانگر ارزش‌های فرهنگی و نوع نگاه و جهان‌بینی ما در ادوار مختلف تاریخی است. از طرف دیگر، توجه به این میراث غیرملموس و معنوی در موزه‌ها می‌تواند به پویایی موزه هم‌گام با تحولات روز جامعه کمک کند. بنابراین طراحی تالار هزار داستان را مد نظر خود قرار دادیم».
تا پایان دهه هشتاد، تمبرهای تاریخی کتابخانه و موزه ملی ملک در قالبی سنتی در این موزه به نمایش درآمده بود. اما تحولات جدید در این موقوفه فرهنگی، موجب شد تا تمبرها راهی مخزن شوند و تالاری پیشرفته و مجهز به استانداردهای حرفه‌ای برای آن‌ها طراحی شود.
دبیری‌نژاد در ادامه درباره تالار تمبر می‌گوید: «حاج حسین آقا ملک علاقه خاصی به تمبر داشت که بخش بسیاری از تمبرهای موزه مربوط به مجموعه وقفی ایشان است. با توجه به شیفتگی این واقف بزرگ معاصر به تمبرهای تاریخی، افتتاح تالار تمبری متفاوت و نوین در دستور کار مؤسسه قرار گرفت».

سفر به هزارتوی داستان‌های ایرانی
بیش از 20 نسخه‌ خطی و کتاب‌ چاپ سنگی از پشت ویترین‌های شیشه‌ای تالار هزار داستان لبخند می‌زنند. برگه‌هایی از نگاره‌های نفیس شاهنامه در تابلوهای مختلف چشم‌نوازی می‌کند و تعدادی از شخصیت‌های داستان‌های ملی و مذهبی بر روی دیوارهای تالار برای بازدیدکنندگان دور و نزدیک داستان‌سرایی می‌کنند.
چنانکه خسرو هم کلام با فرهاد شده است و شما را به یاد داستان خسرو و شیرین می‌اندازد. شیر، سلطان جنگل هم با تمام قدرتش، فریب خرگوشی را می‌خورد و بر ته چاهی عمیق می‌افتد و داستان شیر و نخجیران را تداعی می‌کند. داستان جبرئیل و پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم برگرفته از نسخه خطی عجایب‌المخلوقات و داستان گذر سیاوش از آتش، برگرفته از نگاره گذر سیاوش از آتش از شاهنامه استارباد، تنوع موضوعی داستان‌های این تالار را نشان می‌دهد؛ از داستان‌های مذهبی و دینی گرفته تا داستان‌های عامیانه، اسطوره‌ای و حماسی. از هر کدام نمونه‌هایی در این تالار به شیوه‌ای خلاقانه و خاص روایت می‌شود.
داستان‌هایی که با گذشت زمان، هنوز زنده و جذاب هستند و نسل امروز را با هویت و فرهنگ ایرانی پیوند می‌زنند. این داستان‌ها، قصه‌ها و روایت‌های خواندنی از نسخه‌هایی مانند کلیات سعدی، کلیله و دمنه، خمسه نظامی، حمله حیدری، تاریخ بیهقی، امیرارسلان نامدار، طوفان البکاء، خاورنامه، عجایب‌المخلوقات و غرایب‌الموجودات (عجایب‌نامه) برگرفته شده است که تا چندی پیش، در گنجینه کتابخانه ملی ملک نگهداری می‌شدند.

قالب‌های داستانی متنوع
از داستان وداع حضرت زینب سلام‌الله‌علیها با امام حسین علیه‌السلام دلتان می‌گیرد و سراغ حکایت دو برادر به روایت کلیات سعدی می‌روید. گوشه‌ای از نبرد رستم و اشک‌بوس را نظاره می‌کنید و گوش می‌سپارید به روایت پرسوز حسنک وزیر. داستان‌ها یکی پس از دیگری توسط راویان مختلف نقل می‌شود. گاه نسخه‌ای خطی را از پشت ویترین نگاه می‌کنید و گاه می‌‌روید سراغ فناوری‌های نوین چندرسانه‌ای. نگار ساقریچی؛ راهنمای موزه کتابخانه و موزه ملی ملک در این باره می‌گوید: « در این تالار تعدادی تبلت برای ارائه خدمات دیجیتال به بازدیدکنندگان قرار دارد که در حال حاضر برنامه‌های گوش کنید؛ بخوانید؛ ببینید و ورق بزنید، در آن‌ها قابل استفاده است. در این بخش‌ها به ترتیب، سکانس‌هایی از برخی داستان‌ها به صورت فایل صوتی پخش می‌شود. می‌توانید تعدادی داستان را به‌صورت فایل دیجیتال بخوانید. پویانمایی‌های تولید شده با استفاده از تصاویر برخی نسخه‌های خطی که روایت داستان بر روی آن‌ها نقل می‌شود، قابل دیدن است. امکان ورق زدن فایل اسکن شده و دیجیتالی نسخه‌های خطی هم وجود دارد». تجهیز تالار هزار داستان با این تکنولوژی‌ها موجب شده عموم فرهنگ‌دوستان در هر سنی و با هر محدودیتی بتوانند از خدمات این تالار استفاده کنند.

دریچه‌ای نو به تاریخچه پست
وقتی قدم به تالار تمبر کتابخانه و موزه ملی ملک می‌گذارید، تصویر شماتیک بازسازی شده حاج حسین آقا ملک با تمبرهایی متنوع، نیک‌اندیشی او را به یادتان می‌آورد. به تک‌تک ویترین‌هایی که توسط متخصصان داخلی ساخته شده است، سر می‌زنید و منتخبی از تمبرهای موجود در این موزه را می‌بینید. از دیدن نخستین تمبرهای تاریخ ایران، تمبرهای دوره قاجار، پهلوی و جمهوری اسلامی لذت می‌برید و سراغ تمبرهای مالی، خارجی و اتحادیه جهانی پست، تمبرهای ویژه (روچاپ، اشتباه چاپ و دندانه) و پاکت و کارت پستال‌ها می‌روید. آثار این تالار هم مانند تالار هزار داستان در چیدمانی خاص با توضیحات فارسی و انگلیسی به نمایش درآمده است. نزدیک به 500 تمبر تاریخی از مجموعه تمبرهای این موقوفه که تعداد آن‌ها به بیش از 50 هزار عدد می‌رسد، انتخاب شده و چشمان گردشگران داخلی و خارجی را مجذوب خود کرده است. آثاری مانند تمبرهای مبادلات رسمی یا تمبرهای جمهوری اسلامی در ویترین‌های دور تا دور سالن به نمایش درآمده است و روی کاغذ دیواری‌های کنار هر ویترین، توضیحاتی متناسب با آن‌ها به ‌چشم می‌خورد. در ویترین‌های تک اثر هم برخی تمبرهای مهم و خاص این مجموعه مانند تمبری که بیانگر انتقال حکومت از قاجار به پهلوی است یا آخرین تمبر روز کشور که به تازگی چاپ شده، به نمایش درآمده است.
ساقریچی بیان می‌کند: «این تالار تمبر مجهز به میز لمسی است و بسیاری از تمبرها که به ‌‌دلیل محدودیت فضای تالار به صورت دیجیتال درآمده، در آن قابل رؤیت است. همچنین امکان بزرگ کردن تمبرها و بررسی دقیق‌تر آن‌ها برای علاقه‌مندان وجود دارد. در بخش دیگری نیز یک مانیتور نصب شده که در آن قاب‌های مختلف با استفاده از تمبرها طراحی شده است. بازدیدکنندگان می‌توانند با استفاده از وب‌کم، عکس خود را گرفته و در قاب مورد نظرشان جاسازی کنند. سپس تمبری با عکس خودشان به شماره تلگرام شخصی آن‌ها ارسال خواهد شد».
اگر چه مدت اندکی از گشایش این دو تالار نوبنیاد در کتابخانه و موزه ملی ملک می‌گذرد، اما به گفته رضا دبیری‌نژاد، استفاده از تکنولوژی‌های جدید تعاملی برای جذب مخاطب، تنوع آثار، نوع موزه‌آرایی جذاب و روایت‌گونه تالار، بهره‌گیری از طراحی نور استاندارد موزه‌ای توسط متخصصان داخلی برای نخستین بار و... موجب شده این تالارها مورد توجه بازدیدکنندگان به‌ویژه موزه‌داران و متولیان این حوزه قرار گیرد. وی ادامه می‌دهد: «امیدواریم در آینده با استفاده از فناوری‌های نوین، آثار بیشتری را به گردشگران داخلی و خارجی معرفی کنیم. همچنین با حضور کارشناسان ادب‌دوست، شاهد اجرای برنامه‌های متنوعی در تالار هزار داستان باشیم».

گزارشگر: آرزو مستاجرحقیقی 
 
موزه ، هزار_دستان ، تمبر_تاریخی ، کتابخانه_موزه_ملی_ملک ، آستان_فرهنگ ، سازمان_فرهنگی_آستان_قدس_رضوی 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
عبارات کلیدی:
امتیاز دهید
بیشتر بخوانید
تبادل نظر کاربران
.
 

گفتگو(بایگانی)

دسترسی سریع

اشتراک بسته تخصصی فرهنگی


* پست الکترونیک
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر

نشریه همگام.

طرح های فرهنگی.

.
وقف و نذر
.