شنبه 16 مهر 1393
ارتباط با ما : 32223096-051
Farhangi@aqr.ir

امام صادق علیه‌السلام: هر آن کس که فاطمه را آنگونه که باید بشناسد, لیلة القدر را درک کرده, و فاطمه را از آن رو فاطمه گفته‌اند که مردم از شناخت او عاجزند.تفسیر فرات الکوفى/ص581

 

راهبردهای ورزش رضوی

یکی از ایده‌های دولت مدرن در سده‌های نوزده و بیست، تربیت شهروندان بوده است؛ شهروندانی که چارچوب دولت - ملت را درونی کرده و ارزش‌های آن را تولید و بازتولید کنند. بر این اساس، تربیت شهروندی، بخش مهمی از پروژه ملت‌سازی را تشکیل می‌دهد که ریشه در اندیشه‌های عصر روشنگری و از جمله تحقق‌بخشی به اتوپیای بهشت زمینی را دارد. به‌عبارت‌دیگر، دگرگونی نگرش مسیحی - رومی که مرگ و بیماری را محصول گناه نخستین و در نتیجه، هبوط انسان از بهشت می‌دانست سبب گردید تا بشر جدید، درصدد خلق بهشتی دنیوی برآید؛ جنت‌المأوایی که مرگ و بیماری و ترس در آن جایی نداشته باشد و جوانی پایدار، ضامن جاودانگی در تمتع از لذات شود. 
راهبردهای ورزش رضوی


در ایران نیز دولت پهلوی اول که سودای پایه‌گذاری دولت مدرن را در سر می‌پروراند، مسئله تربیت را موردتوجه جدی قرار داد. تأکید پهلوی اول بر تأسیس مدارس مدرن و همچنین تربیت‌بدنی (چه به‌عنوان بخشی از برنامه آموزشی مدارس و چه به‌عنوان صورتی از آموزش فنون ورزشی) بخشی از چنین پروژه‌ای را تشکیل می‌دهد. توسعه ورزش دختران و زنان و تأسیس باشگاه‌های ورزشی مدرن بخش دیگری از پروژه پهلوی‌ برای تربیت‌بدنی جامعه ایرانی بود و ازاین‌جهت، تأسیس مدارس و باشگاه‌های ورزشی مدرن و روی دیگر آن، یعنی تضعیف و تعطیلی مکتب‌خانه‌ها و زورخانه‌ها اجزا و عناصر پروژه‌ای را تشکیل می‌دادند که در نهایت به متحدالشکل کردن لباس مردان و زنان و همچنین، کشف حجاب اجباری منتهی شد.
با وجود چنین همزمانی تاریخی هراس‌آوری، همواره نوعی گفتار مثبت‌اندیش در قِبال کسب علم مدرن و ترویج ورزش‌های جدید در میان علما و توده‌های مردم وجود داشته است. شاید بتوان غلبه نوعی نگاه ابزاری به علم و ورزش و تکنولوژی جدید را عامل شکل‌گیری چنین گفتاری دانست که معتقد است بکارگیری صواب یا ناصواب ابزار، امری شخصی و ایمانی است و اصولاً ابزار، فاقد هرگونه ذاتی است. فارغ از صحت‌وسقم چنین نگاهی نمی‌توان انکار کرد که پیروان همین نگاه نیز برخی از انواع علوم و فنون و ورزش‌ها را جایز ندانسته‌اند و یا در تأیید آن‌ها دچار اختلاف‌نظرهایی شده‌اند. به‌عنوان‌مثال، وجود دیدگاه‌های فقهی متفاوت و البته غالباً منفی نسبت به ورزش بوکس برای اثبات وجود چنین مواردی کفایت می‌کند.
اعتقاد نظری به وجه ابزاری دستاوردهای بشر متجدد و از جمله تربیت‌بدنی مدرن از یک‌سو و مشاهده فساد و پلیدی عملی در آنچه سلسله پهلوی فراهم آورده بود از سوی دیگر، سبب گردید تا به‌ سرعت علما و توده‌های متدین درصدد ایجاد ساختارهای شرعی برای بهره‌مندی مثبت از میراث تمدن مدرن برآیند و بدین ترتیب، مدارس اسلامی پا به عرصه نهادند و تربیت علمی و جسمی فرزندان خانواده‌های متشرع را عهده‌دار شدند. در این میان، وجود چهره‌های مزین به اخلاق جوانمردی و قرار گرفتن ایشان در مسیر امتحان فتوت، هرچه بیشتر تأیید و تثبیت ابزارانگاری تربیت مدرن اعم از بدنی و غیربدنی را به دنبال آورد. شاید سرنوشت‌سازترین لحظات تاریخی در این مسیر را بتوان حدفاصل سال‌های جنبش ملی شدن صنعت نفت تا پیروزی انقلاب اسلامی دانست که چهره‌های ورزشی همچون «شعبان جعفری» و «طیب حاج رضایی» و «محمدعلی فردین» و «غلامرضا تختی» را در معرض آزمون «نان» و «نام» و به عبارتی «ناموس» قرار داد؛ که البته شرح آن مجال دیگری می‌طلبد.
اگرچه سالیان درازی از آن روزگار می‌گذرد، لیکن ما همچنان در مواجه با تربیت‌بدنی، سرگردان هستیم. به‌ عنوان‌ مثال، مدارس مدرن و ورزش قهرمانی در جامعه ما جایگاه خود را تثبیت کرده‌اند، اما ورزش قهرمانی زنان همچنان محل بحث‌های آشکار و پنهان بسیار است. یا این‌که پس از سه دهه سرمایه‌گذاری دولتی در ورزش فوتبال، نمی‌دانیم که چه نسبتی میان ورزش قهرمانی به‌عنوان بستر تقویت غرور ملی و ورزش حرفه‌ای به‌عنوان بستر گسترش اقتصاد ورزش برقرار است. آیا بهترین لیگ‌های حرفه‌ای فوتبال در اروپا، بهترین تیم‌های ملی را نیز شکل می‌دهند و یا این‌که اصولاً منافع متعارضی میان تیم‌های باشگاهی حرفه‌ای و تیم‌های ملی فوتبال وجود دارد؟ سرگردانی تا آنجاست که حتی مفاهیم رقیب «ورزش باستانی» و «ورزش زورخانه‌ای» و «ورزش پهلوانی» را در معنایی مترادف به کار می‌بریم و نمی‌دانیم که «ورزش باستانی» میراث دودمان پهلوی و «ورزش زورخانه‌ای» راهبرد دوره اصلاحات و «ورزش پهلوانی» مقصد ورزش در منظر بنیان‌گذار انقلاب کبیر اسلامی بود.
در چنین فضای غبارآلودی است که تولیت آستان قدس رضوی می‌بایست دست‌ به‌ کار شود تا نخست، مقاصد و اهداف ایجاد «مؤسسه تربیت‌بدنی» در زیرمجموعه خود را بازشناسد و سپس به چون‌وچرا در امکان‌های پیش روی خود بپردازد. درواقع، بدون چنین مطالعه درون‌نگرانه‌، فرصت اصلاح و ارتقای مؤسسه مذکور فراهم نخواهد شد.
به‌رغم این مسئله (و با توجه به عدم آشنایی نگارنده با ظرفیت‌های بالقوه و بالفعل آستان مطهر علی‌بن‌موسی‌الرضا علیه‌السلام در زمینه تربیت‌بدنی) بدیهی است که باشگاه‌داری در معنای حرفه‌ای و برای کسب نفع اقتصادی از شأن این آستانه مقدسه به دور است و بر همین مبنا، ساخت و تجهیز یا نگهداری از زیرساخت‌های ورزشی موردنیاز برای چنین فعالیتی نیز فاقد وجاهت منطقی است.
گو این‌که تأمین فضای ورزشی- رفاهی کارکنان هر مجموعه‌ای در زمره اصول مدیریت مدرن است و البته خصوصی‌سازی و عدم تصدی‌گری در امور غیرضروری، آخرین توصیه و سوغات غرب برای ماست که البته تصمیم‌گیری در این زمینه نیز باید با تأمین صرفه و صلاح آستان قدس و کارکنان صورت بپذیرد.
از سوی دیگر، تلاش برای حفظ و ترویج میراث گران‌بهای تربیت‌بدنی اسلامی - ایرانی که میراث تمدنی و مادی آن در غالب «ورزش پهلوانی» به دست ما رسیده است نیز ضرورت دارد، اما چگونگی انجام این مهم نیازمند مطالعات دقیق و رجوع به اهل‌ فن است. چرا که «مشهورات زمانه» مهم‌ترین آفت در چنین مسیر خطیری به شمار می‌رود و افراد بی‌اطلاع از گذشته‌های دور تا امروز نقش مهمی در انحراف چنین فعالیت‌هایی داشته و دارند. به‌ عنوان‌ مثال، گسترش ورزش پهلوانی از طریق ایجاد باشگاه‌های حرفه‌ای و خریدوفروش بازیکنان، خلاف روح آزادگی در این ورزش است و اگرچه طرح چنین ایده‌ای در لحظه نخست، مضحک به نظر نمی‌رسد، اما در واقعیت این‌گونه است. پیشنهادهای مشابه این مسئله در شرایطی در سالیان گذشته مطرح می‌شد که هواداران فوتبال در ایران که بعضی ایشان را با الفاظ تحقیرآمیز نظیر تماشاگرنما نام می‌برند در ناخودآگاه خویش خواستار رعایت روحیه فتوت و نگاه غیرمادی در میان قهرمانان خود هستند و در مواردی، انتقال یک بازیکن فوتبال از تیم خود به تیم حریف را مصداق بارز بی‌غیرتی و نامردی می‌شمارند و از او دلخور می‌شوند! و حتی چنین بازیکنی را مستحق توهین می‌دانند! این چرخه معیوب نشان می‌دهد که هوادار فوتبال که ذاتاً ورزشی مدرن و مستعد فرهنگ نفع‌طلبانه غربی است تعصب و وفاداری به باشگاه و هوادار را ارزشمند می‌شمارد و انتقال به باشگاه رقیب برای کسب درآمد بیشتر را به‌مثابه نوعی خیانت و دنائت درک می‌کند.
نظر به آنچه گفته شد مداخله آستان مقدس رضوی در امر تربیت‌بدنی می‌بایست با رعایت شئونات شرعی و عقلی و عرفی صورت بپذیرد تا حرمت آستانه امام رئوف علیه‌السلام، محفوظ و توفیق الهی قرین متولیان آن شود؛ ان‌شاءالله  
 
راهبردهای ورزش رضوی ، نشریه همگام ، آستان فرهنگ ، سازمان فرهنگی آستان قدس رضوی 
 
امتیاز دهی
 
 

عبارات کلیدی:
امتیاز دهید
بیشتر بخوانید
تبادل نظر کاربران
.

دسترسی سریع

  • آُستان مبارک حضرت حسین ابن موسی الکاظم - طبس میقات الرضا
  • کتابخانه و موزه ملی ملک
  • پایگاه اطلاع رسانی جوان
  • کتابخانه ها و موزه ها و مرکز اسناد استان قدس
  • چاپ و انتشارات آُتان قدس رضوی

اشتراک بسته تخصصی فرهنگی


* پست الکترونیک
 
امتیاز دهی
 
 

نشریه همگام.

موسسات فرهنگی.

.
آُستان مبارک حضرت حسین ابن موسی الکاظم - طبس میقات الرضا
کتابخانه و موزه ملی ملک
پایگاه اطلاع رسانی جوان
کتابخانه ها و موزه ها و مرکز اسناد استان قدس
چاپ و انتشارات آُتان قدس رضوی
بنیاد فرهنگی آستان قدس
تربیت بدنی آستان قدس رضوی
به نشر
موسسه آفرینش های هنری آستان قدس رضوی
.