شنبه 16 مهر 1393
ارتباط با ما : 32223096-051
Farhangi@aqr.ir

پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم: اگر همه‌ مردم بر محبت علی بن أبیطالب علیه‌السلام اجتماع می‌کردند، هرگز خدا جهنم را نمی‌آفرید. إحقاق‌الحق/ج7/باب190/ص149

 

ضرورت‌ها و راهبردهای شبکه فرهنگی حرم‌ها و اماکن مقدسه

رویکرد همگرا

شبکه‌سازی به معنای انسجام در عملیات تربیتی و تقسیم‌کار و تعیین جایگاه و مزیت هر یک در تقویت معرفت و شور دینی است. این یعنی یک بافت منسجم بی‌رقیب در برنامه‌ریزی فرهنگی. نیم‌نگاهی به ادبیات شبکه‌سازی یا مباحث صنایع فرهنگی در جهان امروز نشان می‌دهد هدف‌گیری جامع نیازهای مخاطبان به‌طور متوازی و متقارن و نیز بهره‌گیری از همه فرصت‌ها در توزیع فرهنگی (حلقه گمشده نظام فرهنگی ما) مرهون نگاه شبکه‌ای است.  
رویکرد همگرا


1 در فرهنگ دینی مساجد، مقام‌ها و حرم‌های الهی نقاط عطف و قله‌های اوج در عبودیت مبتنی بر «قطع فاصله و نفی تمایز میان آسمان و زمین‌اند». درست برخلاف آنچه در تفکر سکولار و مسیحی دیده می‌شود که این اماکن مقدس، کانونی متمایز و پناهگاهی قدسی در جهنم زمین و ناسوت انسانیت‌اند، بلکه مشتی نمونه خروار از جهان دینی و دنیای مقلوب شده مؤمنان است. اماکن مقدس در یک‌کلام خانه خدا و سجده‌گاه خاص و نمادین‌اند ؛ «الارض کل‌ها مسجد». چه آنکه در فرهنگ غنی‌شده اسلام (از وجوه نمادین و معنایی/ظاهر و باطن)، همه موجودات و ملائک هم در حال سجده‌اند  و بر این اساس همه عالم سجده‌گاه تکوینی حق است، هرچند کعبه نشانی است تا «ره گم نشود» و خانه خدا در مکه اولین مسجد است. بر اساس این نگاه غیر مسیحی و غیر سکولار، تربیت دینی مردم و الهی کردن جامعه، خانواده و فرد از اماکن مقدس و مساجد و حرم‌های اولیاء آغاز و بدان ختم می‌شود. خانه‌های حق ایستگاه‌های سلوک الهی ما در دنیاست.

اگر ایستگاه تربیت دینی و طبعاً متغیر کلیدی در سیاست فرهنگی، مسجد و حرم و زیارت‌گاه باشد و اگر واحد تربیت و فرهنگ‌سازی خانواده باشد، خدمات فرهنگی مناسکی این اماکن و نیز جذب و بسترسازی برای حضور خانوادگی مردم در آن‌ها، راهبردهایی کلان خواهند بود؛ اما نکته حائز اهمیت تناسب میان رویکردهای صرفاً احساسی منبعث از مناسک جمعی و رویکردهای ادراکی منبعث از کنش‌های فکری و درگیر سازی ‌های معرفتی است. درواقع حرم‌ها و مزارها، بیش از هر چیز ظرفیت مناسک و آیین‌های مذهبی (سورها و سوگ‌ها) را دارند اما این نافی تعادل بین احساس‌گرایی و ادراک گرایی در برنامه‌ریزی فرهنگی نیست. مساجد هم عمدتاً پایگاه نماز و دعا و البته فهم و قرائت قرآن‌اند و می‌توانند در حالت مطلوب، ادراک و احساس دینی را باهم دارا باشند.

3
 این توجه به حرم‌ها و اماکن منسوب به اهل‌بیت، مقدمه نگاه شبکه‌ای و همگرا خواهد بود. اگر تربیت دینی را یک کل واحد و سیاست فرهنگی حکومت دینی را یک تکلیف منسجم و هدفمند بدانیم، ناچاریم به‌سوی فرآیندهای مکمل و تلفیقی در حوزه فرهنگی حرکت کنیم. ساده‌ترین و ممکن‌ترین شبکه‌سازی هم بین حرم رضوی، حرم حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها و مسجد جمکران و حرم احمدی و موسوی (شیراز) متصور است. شبکه‌سازی به معنای انسجام در عملیات تربیتی و تقسیم‌کار و تعیین جایگاه و مزیت هر یک در تقویت معرفت و شور دینی است. همچنین می‌توان به این شبکه، آستان‌های مقدسه اهل‌بیت در عراق را هم بیفزاییم؛ این یعنی یک بافت منسجم بی‌رقیب در برنامه‌ریزی فرهنگی. نیم‌نگاهی به ادبیات شبکه‌سازی یا مباحث صنایع فرهنگی در جهان امروز نشان می‌دهد هدف‌گیری جامع نیازهای مخاطبان به‌طور متوازی و متقارن و نیز بهره‌گیری از همه فرصت‌ها در توزیع فرهنگی (حلقه گمشده نظام فرهنگی ما) مرهون نگاه شبکه‌ای است. در شرایط فعلی تولیت‌های محترم حرم‌های اهل‌بیت در ایران، صاحب نگاه همگرا و هستند اما این نگاه در بدنه سازمانی و فرآیندهای بوروکراتیک آن‌ها نفوذی ندارد. در این راستا می‌توان با راه‌اندازی برندهای مشترک در خدمات فرهنگی، تطبیق و هماهنگ‌سازی شاخص‌ها و ارزش‌ها در مدیریت مناسک و مجالس، برنامه‌ریزی مشترک مناسبت‌ها، هم‌افزایی در خدمات مشاوره‌ای، تقسیم‌کار در مواجهه با انحرافات و بدعت‌ها و توجه به زنجیره ارزش برای تحول در سبک زندگی، برنامه مشترک برای زائر مشترک خارجی و... این همگرایی را شروع کرد.

4 به‌جز مجاورین، عمده مخاطب حرم‌های اهل‌بیت، زائرانی هستند که به‌ قصد عرضه ایمان و تأمین معنویت ولایی، پای در رکاب سفر نهاده‌اند که در یک‌کلام مسافرند؛ مسافرانی با نیازها و مسائل مشترک. به نظر می‌رسد حرم‌های اهل‌بیت و اعتاب مقدسه از بزرگ‌ترین بازیگران جهانی گردشگری مذهبی و معنوی‌اند (به لحاظ ماهیت متمایز زیارت) و بر این اساس می‌توانند بر سیاست‌گذاری‌های ملی و بین‌المللی سفر و جهانگردی که خود، بُعدی از ارتباطات میان فرهنگی و توسعه اجتماعی است، اثرگذار باشند. فقدان کنسرسیوم ملی و اسلامی زیارت و اتحادیه‌ای منسجم و هوشمند که بتواند از این فرصت بهره گیرد احساس می‌شود. ماده 12 برنامه پنجم توسعه در خصوص نگاه ملی و توسعه‌بخش به زیارت و حرم‌های اهل‌بیت تنها شروعی بر این حرکت بود که بی‌پایان و حتی بی‌آغاز ماند!

5 مسجد مقدس جمکران مقام (محل اقامه) امام دوازدهم و از معدود اماکنی است که در انتساب به امام معصومِ حی و حاضر، شهرت بین‌المللی دارد و بر اساس فرمایش امام عصرعج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف خطاب به مؤسس این مسجد، مردم را باید به‌سوی آن ترغیب کرد. رسالت حرم‌های مقدس خصوصاً حرم رضوی در جلب‌ توجه منتظران بی‌قرار به این قرارگاه آخرالزمانی بسیار کلیدی است. در چشم‌انداز سازمانی مسجد، ملجائیت عبادی و مرجعیت مهدوی، در ترازی جهانی نشانه‌گیری شده است. برای رسیدن به این اهداف، همان‌گونه که در اسناد بالادستی ما آمده است، مشارکت‌جویی، فرصت گرایی و مخاطب محوری ضروری است. این یعنی قوی‌ترین بازوی سازمانی، حوزه ارتباطات و روابط عمومی و بین‌الملل باشد و ضمناً همه سطوح خدمات و فعالیت‌ها، مأموریت ارتباطی و همکاری داشته باشند و به این منظور تقویت و تشویق شوند. آیا این تحول در سازمان خدمت و اداره حرم‌های اهل‌بیت رخ خواهد داد؟ 
 
رویکردی همگرا ، راهبرد ، شبکه قرهنگی ، حرم ، اماکن مقدسه ، نشریه همگام ، سازمان فرهنگی ، آستان قدس رضوی 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
عبارات کلیدی:
امتیاز دهید
بیشتر بخوانید
تبادل نظر کاربران
.

دسترسی سریع

  • آُستان مبارک حضرت حسین ابن موسی الکاظم - طبس میقات الرضا
  • کتابخانه و موزه ملی ملک
  • پایگاه اطلاع رسانی جوان
  • کتابخانه ها و موزه ها و مرکز اسناد استان قدس
  • چاپ و انتشارات آُتان قدس رضوی

اشتراک بسته تخصصی فرهنگی


* پست الکترونیک
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر

نشریه همگام.

موسسات فرهنگی.

.
آُستان مبارک حضرت حسین ابن موسی الکاظم - طبس میقات الرضا
کتابخانه و موزه ملی ملک
پایگاه اطلاع رسانی جوان
کتابخانه ها و موزه ها و مرکز اسناد استان قدس
چاپ و انتشارات آُتان قدس رضوی
بنیاد فرهنگی آستان قدس
تربیت بدنی آستان قدس رضوی
به نشر
موسسه آفرینش های هنری آستان قدس رضوی
.