شنبه 16 مهر 1393
ارتباط با ما : 7-32291620-051
Farhangi@aqr.ir

امام رضا علیه‌السلام: همانا اگر مردم محاسن کلام ما را بدانند از ما تبعیت می‌کنند. میزان الحکمة/ج 8/ح 13797

دعوت جهانی

مرور ظرفیت‌های فرهنگی اسلام برای مخاطب جهانی در گفت‌وگو با محمدحسن قدیری ابیانه

دعوت به تعقل و تفکر، تلاش برای تبیین مفاهیم بلند اسلامی در زمینه های گوناگون و توجه به راهبردهای عملیاتی و اجرایی همچون گفت وگو، تعامل و همکاری در عرصه بین المللی از جمله محورهای اساسی گفت وگو با دکتر محمد حسن غدیری ابیانه بود. با وی که تجربیات زیادی در عرصه جهانی و از جمله مسئولیت سفارت جمهوری اسلامی ایران در مکزیک، گواتمالا و استرالیا را در کارنامه دارد به گفت‌وگو نشستیم. 
مرور ظرفیت‌های فرهنگی اسلام برای مخاطب جهانی در گفت‌وگو با محمدحسن قدیری ابیانه


یکی از محورهای اساسی که در حکم تولیت آستان قدس رضوی توسط رهبر معظم انقلاب مورد تأکید قرار گرفته است ترویج معارف قرآن و اهل بیت علیهم‌السلام است. برای شروع بفرمایید چه ملاحظاتی در عرصه بین‌المللی در این زمینه وجود دارد؟
من معتقدم شرایط برای گسترش و تبلیغ اسلام در جهان بسیار فراهم است. در این فضا آستان قدس رضوی می‌تواند بسیار مؤثر باشد. هر چند لازم است با این رویکرد تغییراتی در مشی و عمل آستان به نسبت قبل صورت گیرد. چرا که به نظر می‌رسد در گذشته بیشتر فعالیت‌های آستان در زمینه ایجاد رفاهیات زائران بوده است و به وضعیت افراد خارج از حرم آن‌طور که باید توجهی نشده است. تجربه حضور من در مکزیک به عنوان سفیر ایران همراه بود با موارد متعددی که افراد برای کسب سؤال و گاهی نقد به سراغ ما می‌آمدند و بعد از پرسش و پاسخ های مفصل با رویکرد مثبت به اسلام برمی‌گشتند. گاهی همین افراد به اسلام مشرف می‌شدند و دوستان خود را برای آشنایی با اسلام به همراه خود می‌آوردند. این نشان می‌دهد نیازها و زمینه فکری برای پذیرش اسلام چقدر آماده است. البته باید توجه داشت در این خصوص ملاحظاتی وجود دارد که باید به آن توجه شود. در عرصه بین‌المللی نحوه رساندن پیام و مسئله‌هایی که لازم است مورد توجه قرار گیرد از حساسیت بالایی برخوردار است. در خیلی از موارد مبلغ یک ماه و گاهی بیشتر در محلی مستقر می‌شود ولی به دلیل عدم آشنایی با مخاطب و افکار و اندیشه‌های او، شیوه بیان نامناسب و عدم آشنایی با فرهنگ میزبان نمی‌تواند در تبلیغ موفقتی کسب نماید.
روشی که من در مکزیک بکار می‌بردم، دعوت به تعقل و تفکر بود. چیزی که کلیسا به شدت از آن گریزان است. کلیسا معتقد است عقل و استدلال بزرگترین دشمن ایمان است و از مردم می‌خواهد در دین‌داری خود تعقل را کنار بگذارند. اگر ما بتوانیم دیگران را دعوت کنیم که راجع به مسائل مختلف از عقل استفاده کرده و تعقل را پیشه کنند فکر می‌کنم بسیاری از مشکلات ما حل می شود.

پس شما معتقدید بهترین روش در تبلیغ معارف قرآن و اهل بیت علیهم‌السلام عقل و تفکر است؟
درست است. من برای توضیح بیشتر نمونه‌ای را بیان می‌کنم. اخیرا دختربچه‌ای از پاپ سؤال کرد اگر خدا به طور مطلق رحمان است پس چرا جهنم را آفریده است؟ پاپ به این سئوال جواب هایی داد ولی در تازه‌ترین موضع‌گیری خود نکته‌ای گفت که از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. پاپ اخیرا اعلام کرد خدا قاضی نیست و وجود جهنم با رحمانیت خدا قابل جمع نبوده، پس جهنم وجود ندارد. این در حالی است که در تورات و انجیل از زبان حضرت عیسی و دیگر پیامبران بر جهنم و ویژگی‌های آن تأکید شده است. در این دو کتاب عذاب‌هایی که خداوند بر قوم نوح و لوط و دیگر اقوام ناسپاس نازل کرده ذکر شده است. آن‌ها برای پاسخ به یک سؤال گاهی ده‌ها سؤال دیگر ایجاد می کنند و این مسئله فرصت بسیار بزرگی در اختیار ما قرار می دهد.

آیا نقش معارف رضوی با توجه به تأکید حضرت بر عقلانیت و تفکر در این زمینه می‌تواند بسیار راه‌گشا باشد؟
بله. یکی از کارهایی که ما باید انجام دهیم مباحثه و دعوت به تفکر است. آستان قدس قرار نیست فقط به معرفی امام رضا علیه‌السلام آن هم فقط در میان شیعیان بپردازد، بلکه لازم است اسلام را معرفی کند. مأموریتی که ائمه علیهم‌السلام به دنبال آن بوده‌اند. این تبلیغ و تلاش هم محدود به جهان اسلام نیست، بلکه کل بشریت در آن مخاطب قرار می‌گیرد. همان که حضرت فرمودند اگر عموم مردم محاسن کلام ما را بدانند از ما تبعیت می‌کنند. اینجا تأکید بر همه شده. ماباید این فرمایش حضرت امام را که فرمودند این قرن قرن اسلام هست را باور کنیم و در تحقق آن تلاش کنیم و یکی از مهم‌ترین مراکزی که به نظر من باید دراین زمینه کار کند آستان قدس است. دلایل مختلفی هم دارد از جمله این که امام رضا علیه‌السلام تنها امام مدفون در ایران است و آستان قدس در این زمینه مأموریت جهانی پیدا می‌کند. هر چند این مأموریت محدود به آستان قدس نیست و کل اعتاب مقدس باید در این خصوص تلاش کنند و لازم این بین این مراکز و آستان قدس ارتباط و همکاری برقرار شود. دیگر این که آستان قدس موقوفات و امکانات زیادی در اختیار دارد و موجب می‌شود آستان بتواند با قوت وارد این حوزه بشود. آستان قدس می‌تواند موجب جذب امکانات بسیاری در جهان اسلام بشود. یعنی ما فقط به موقوفات موجود اکتفا نکنیم. مسلمانان می‌توانند در سراسر جهان موقوفات داشته باشند. می‌توانند کمک داشته باشند. حتی نیروی انسانی که حاضر باشد برای کمک به آستان قدس در نقطه‌ای عمل کند، ظرفیت محسوب می‌شود. 

برای افراد علاقه‌مند و داوطلبی که می‌خواهند در ترویج معارف دینی و قرآنی به آستان قدس رضوی کمک نمایند چه نوع فعالیت‌هایی می‌توان پیش‌بینی کرد؟   
یکی از پیشنهاد‌هایی که من به آستان قدس دارم این است که خادمین مجازی حرم شکل بگیرد. شامل افرادی که می‌توانند در ایران یاخارج از کشور در راه ترویج و گسترش اسلام با آستان قدس در ارتباط باشند. تعداد این افراد می‌تواند چندین برابر خادمین موجود و کارشان کمک کردن در تولید محصول و محتوا و همچنین بازنشر تولیدات انجام شده باشد. یکی دیگر از اقدامات شایسته،  ایجاد تشکل‌های غیر دولتی است که در برخی موارد از دولت‌ها می‌توانند موثرتر عمل کنند. ما باید به تناسب اهدافی که برای آستان قدس رضوی و انقلاب اسلامی تعریف می‌شود، به عرصه سازمان‌های غیر دولتی ورود کنیم. چه ایجاد این سازمان‌ها و چه ارتباط با سازمان‌های موجود. باید هزاران هزار سازمان غیر دولتی در سراسر دنیا در راستای اهداف اسلام ایجاد و سازمان‌دهی شده، با یکدیگر مرتبط شوند و به یک شبکه جهانی تبدیل شوند. در چنین شرایطی این امکان برای آستان قدس بوجود می‌آید که بتواند زائرین خارجی را به سازمان‌های غیر دولتی مورد نظر معرفی نماید. به این ترتیب ارتباط با زائران خارجی آستان قدس محدود به ایام زیارت نمی‌شود و در زندگی او نیز تداوم می‌یابد. ما باید یک حرکت جهانی با مبدأ آستان قدس در زمینه‌های مختلفی چون دیپلماسی عمومی و مردمی، استفاده از فضای مجازی و ایجاد سازمان‌های غیر دولتی با هدف تبلیغ اسلام و تشیع ایجاد کنیم. 

با توجه به اشراف شما نسبت به اروپا و آمریکای لاتین به جهت محتوایی چه اولویت هایی برای تبلیغ معارف قرآن و اهل بیت پیشنهاد می کنید؟

ما در نگاه اسلامی مضامین و محتواهای بسیار ارزشمند و بی‌نظیری داریم که متأسفانه شاید به جهت تکرار و وفور این گنجینه‌ها، برای خودمان از کم تر جلب توجه می‌کند. مثلا ما حدیث داریم که شکستن شاخه در خت مانند شکستن بال فرشتگان است. شما جمله‌ای زیباتر از این حدیث در حفاظت از محیط زیست پیدا نمی‌کنید. فرض کنید همین حدیث را محور مسابقه نقاشی قرار دهیم. این حدیث را چه کسی گفته است؟ پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم. این مسابقه نقاشی در واقع تبلیغ دین است. یکی از موضوعاتی که من در مکزیک به مسابقه گذاشتم این آیه بود که «نجات جان یک انسان مانند نجات جان تمام بشریت است» (آیه 32- سوره مائده) ما این آیه را به مسابقه گذاشتیم و رئیس کلوب خبرنگاران مکزیک در سخنرانی سالیانه‌اش از این جمله اقتباس کرده و گفته بود کشتن یک خبرنگار مثل کشتن تمام خبرنگاران است. چقدر برایش کف میزدند که عجب جمله قصاری گفته است. سفیر بولیوی می‌گفت من در یکی از سخنرانی‌هایم حدیث «شکستن شاخه درخت» را گفتم و چند هزار نفر دانشجو و استاد دانشگاه بلند شدند و دقایق طولانی برای من کف می‌زندند. در مسیحیت از قول حضرت مسیح در انجیل آمده است که اگر به تو سیلی زدند گونه دیگرت را هم بیاور تا بزنند. براساس همین تفسیر یکی از مبانی تبلیغی کلیسا اینست که پذیرش ظلم از نشانه‌های ایمان خدا است. شما این اعتقاد را کنار این فرمایش حضرت علی علیه‌السلام که می‌فرمایند «هرکس ظلم را بپذیرد شریک ظالم است»  بگذارید. اصلا ذهن را منفجر می‌کند. نمونه دیگر این اعتقاد در مسیحیت است که می‌گویند نوزادی که به دنیا می‌آید ذاتا گناهکار بوده و حامل گناه آدم و حوا است تا این که غسل تعمید داده شود و پاک گردد. در حالی که ما معتقدیم نوزاد معصوم است و تا رسیدن به سن تکلیف از او انجام تکالیف شرعی خواسته نمی‌شود. آن‌ها می‌گویند جای فرد در جهنم است مگر این که خودت را از پاک کنی و اسلام می‌گوید ارزش انسان بهشت است و انسان خود را به کم‌تر از آن نباید بفروشد.

چه راهبردهایی برای دست‌یابی به اهداف تبلیغی و ترویجی معارف دینی پیشنهاد می‌کنید؟
ما باید بر روی امکانات بالقوه خود اعم از دانایی و ایمان افراد در این مسیر سرمایه‌گذاری کنیم. محور این اتفاق هم مراکز غیر دولتی همچون آستان قدس رضوی است که باید مرکزیت تبلیغات جهان اسلام و تشیع را بر عهده بگیرد. برای دست‌یابی به این جایگاه می‌توان مذاکره با ادیان، گفت‌وگوی بین فرهنگ‌ها و تمدن‌ها و ارتباط با دانشگاه‌ها و مراکز دینی جهان را به عنوان راهبردهای عملیاتی انتخاب نمود. حتی می‌توان یک گام فراتر از گفت‌وگو هم برداشت و آن همکاری است. ما در موضوعات بسیاری می‌توانیم با فرهنگ‌ها، تمدن‌ها وادیان ومذاهب همکاری کنیم و در نهایت نتایج دینی و اسلامی بگیریم. مثلا می‌توانیم در تشکیل سازمانی غیر دولتی در جهان در حمایت از حق زنان جوان برای داشتن پوشش اسلامی اقدام کنیم که می‌تواند تشکل بزرگی باشد در دفاع از پوشش اسلامی برای زنان مسلمان. هرکجا که می‌خواهند آزادی حجاب را منع کنند، این سازمان وارد عرصه شود و نیروهایش را بسیج کند. یا ایجاد سازمانی برای حمایت از حقوق کودکان و مادران. ما باید همین روزها موجی ایجاد می‌کردیم که چرا سازمان ملل اسم عربستان را از لیست ناقضان حقوق کودکان حذف کرده است. یعنی ما باید از لاک تدافعی خارج شویم و حالت تهاجمی بگیریم. 
یکی دیگر از راهبردهای اساسی ایجاد مرکز دیجیتال در آستان قدس است. مرکزی مشابه کتابخانه آستان قدس برای برقراری تعامل با جهان در فضای مجازی. ما باید در اینجا اطلاعات مخاطبان اعم از ایمیل، سایت، آدرس شبکه‌های اجتماعی و دیگر راه‌های ارتباطی آن‌ها را داشته باشیم و در مواقع مختلف از آن استفاده کنیم. از این مرکز حتی می‌توان برای ایجاد جنگ روانی علیه دشمن استفاده کرد. برای مثال می‌توان برخی از محتواهای کتاب تلموت را که از کتب مقدس یهودیان صهیونیست است برای اندیشمندان، خبرنگاران و دیگر افراد موثر در جهان ارسال کرد.
ما باید سعی کنیم ایمیل تمام حجاج را بدست آوریم و پیام‌های رهبری را برایشان بفرستیم. مثلا اگر ایمیل‌ها را می‌داشتیم این فاجعه منا را برای تمام حجاج با توضیحات می‌فرستادیم. تمام کسانی که از ایران تقاضای ویزا می‌کنند ایمیل‌هایشان باید دست ما باشد. لازم است در وزارت خارجه در فرم ویزا آدرس ایمیل هم بخواهیم. باید اطلاعات آن‌هایی که به ایران سفر کرده‌اند را داشته باشیم و با آن‌ها ارتباط برقرار کنیم. من یکبار به صدا و سیمای برون‌مرزی گفتم آیا ایمیل کسانی که باشما مکاتبه می‌کنند را نگه می‌دارید؟ گفتند نه. 
ما الان در پی کشتار کودکان در یمن باید کمپین جهانی راه بیاندازیم. باید دنیا را پر کنیم از این تصاویر یا تصاویر افرادی که به دست صهیونیست‌ها کشته می‌شوند.

برای دست‌یابی آستان قدس به دیدگاه‌ها و نظرات نخبگان فرهنگی که در بند چهارم حکم انتصاب تولیت آستان قدس رضوی مورد تأکید رهبر معظم انقلاب اسلامی قرار گرفته است چه اقداماتی می‌توان انجام داد؟
برای دست‌یابی به این هدف راه‌های مختلفی وجود دارد. ایجاد تشکل‌های بین‌المللی متشکل از نخبگان جهانی و همچنین آشنایی با تشکل‌های موجود از طریق افرادی که شناخت خوبی دارند از فضای جهانی یکی از این راه‌ها است. بهره‌گیری از زائران نخبه فرهنگی که برای زیارت به مشهد مقدس سفر می‌کنند می‌تواند در دستور کار آستان قدس قرار گیرد. می‌توان برای شناخت بیشتر و ارتباط‌گیری با این افراد برنامه‌های ویژه ای طراحی و اجرا کرد. نخبگان را هم می‌توان تقسیم‌بندی کرد. نویسندگان، کارگردان‌ها، هنرمندان، تهیه کنندگان. من معتقدم نخبگان کشور باید به ام‌المسائل فرهنگی بپردازند و آن تصحیح تصور عموم مردم از شرایط اقتصادی و درآمدهای نفتی است. اگر این مسئله در ذهنیت عموم مردم تصحیح شود بسیاری از مشکلات فرهنگی ما نیز اصلاح می شود. برای مثال یکی از مسئله‌های اساسی تحلیل کارآمدی دولت است. چرا برخی فکر می‌کنند مدیریت کشور ناکارآمد است؟ چون تصورشان این است درآمد نفتی به ازای هر نفر میلیون‌ها تومان است در حالی که قبل از تحریم درآمد نفتی به ازای هر نفر 67هزار تومان بود. با این تصورات برخی به دنبال کارآمدی می‌گردند و سر از کشورهای دیگر و افکار و اندیشه‌های دیگر در می‌آورند. لذا نخبگان کشور باید برای توهم‌زدایی اقدام کنند تا تصورات منطقی در عموم شکل بگیرد. آستان قدس هم می‌تواند در این توهم‌زدایی نقش داشته باشد. تمام شبکه‌ها، رادیو، تلویزیون، روزنامه‌ها، آموزش و پرورش، دانشگاه ها، حوزه‌ها و همه نخبگان باید در این مسیر یاری کنند. این توهم باعث شده است که ما بنشینیم تا مشکلاتمان حل شود. گاهی حتی این تصور غلط به باور‌های دین مان هم رسوخ پیدا کرده است.
 پیگیری اهداف و راهبردهایی که بیان شد در آستان قدس نیازمند مدیرانی است که نسبت به مسائل اشراف داشته و به موضوعات نگاه استراتژیک داشته باشند. باید آدم‌هایی که این نگاه را دارند در آستان قدس شناسایی شده و بکار گرفته شوند. 
 
دعوت جهانی ، مخاطب جهانی ، ظرفیت‌های فرهنگی اسلام ، قدیری ، نشریه همگام ، سازمان فرهنگی آستان قدس رضوی 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
عبارات کلیدی:
امتیاز دهید
بیشتر بخوانید
تبادل نظر کاربران
.
 

گفتگو(بایگانی)

  • تنها راه فقرزدایی و رفع محرومیت‌ها تحقق اقتصاد مقاومتی است

    تولیت آستان قدس رضوی در برنامه گفتگوی ویژه خبری شبکه دو سیما:

    تنها راه فقرزدایی و رفع محرومیت‌ها تحقق اقتصاد مقاومتی است
  • بررسی ظرفیت‌ها و اولویت‌های آموزش‌وپرورش در آستان قدس رضوی در گفت‌وگو با دکتر حسین مظفر

    آموزش محرومین، پرورش نخبگان

    بررسی ظرفیت‌ها و اولویت‌های آموزش‌وپرورش در آستان قدس رضوی در گفت‌وگو با دکتر حسین مظفر
  • دسترسی سریع

    • وقف و نذر

    اشتراک بسته تخصصی فرهنگی


    * پست الکترونیک
     
    امتیاز دهی
     
     

    نظر شما
    نام
    پست الكترونيک
    وب سایت
    نظر

    نشریه همگام.

    طرح های فرهنگی.

    .
    وقف و نذر
    .